Naar hoofdinhoud

De Koninklijke Marine

Indrukwekkende organisatie met veel trots, veel traditie en heel veel techniek

Bij de Directie Materiële Instandhouding van de Koninklijke Marine in Den Helder wordt vrijwel de gehele vloot van de Nederlandse krijgsmacht onderhouden. Alleen het zogenaamde "groot grijs" (grote schepen als Zr.Ms. Rotterdam, Johan de Wit en Karel Doorman) wordt in verband met de diepgang bij een externe scheepswerf ondergebracht.

Maintec was te gast bij productiemanager Henk Gerssen van instandhoudingsgroep Klein Boven Water, verantwoordelijk voor het onderhoud aan schepen tot 40 meter lengte: jachten, duikvaartuigen, landingsvaartuigen, FRISC, RIHB, etc. Daarnaast is de Instandhoudigsgroep verantwoordelijk voor een aantal activiteiten die de gehele Marine organisatie ondersteunen: timmeren, stofferen, isoleren en 'Sign and Marking'. Naast Klein Boven Water, zijn er bij de Koninklijke Marine instandhoudingsgroepen voor 'Groot Grijs', 'Onderwater' en 'Fregatten'.

Koninklijke Marine

Schaalgrootte en traditie

Wie voor het eerst op het terrein van de Koninklijke Marine in Den Helder komt, wordt overvallen door de grootte van het terrein en van de organisatie. Luitenant ter Zee Nina de Lange schetst de organisatie: "Hier werken 2200 burgers en 300 militairen. Het is dus één van de grotere bedrijven in Nederland." Eenmaal aangekomen bij het organisatie onderdeel Klein Boven Water (KBW), is de organisatie overigens meteen weer heel overzichtelijk.

Naast de schaalgrootte valt het gevoel voor traditie dat doorklinkt in heel de organisatie op. Vooral bij de afdeling Sign and Marking, die ook door Henk Gerssen wordt aangestuurd, is dit goed voelbaar. Gerssen: "De Koninklijke Marine is een organisatie met een heel rijke historie. Deze historie is goed behouden gebleven en er wordt nog steeds veel energie gestopt in het in stand houden van de tradities. Mensen die voor de Koninklijke Marine werken zijn zich zeer bewust van de tradities en ze zijn trots om hier te mogen werken."

Bladgoud 

"De afdeling Sign and Marking speelt een belangrijke rol in het instandhouden van tradities. Wij maken hier bijvoorbeeld de naamborden van schepen en andere zaken. De letters worden nog steeds met bladgoud ingelegd. Overigens is dat niet zo kostbaar als het van buiten misschien lijkt: het bladgoud is 1 micron dik, dus er gaat bijzonder weinig materiaal in de letters zitten. Bovendien is bladgoud heel praktisch materiaal; het wordt totaal niet aangetast door de elementen. Soms komen naamborden van schepen hier verweerd of zelfs gedeeltelijk verrot terug. Het enige dat dan nog als nieuw is, is de bekleding van de letters!" Hij toont ook een kast met mallen van 'wapens' van defensie onderdelen, waarvan sommigen al meer dan 60 jaar oud zijn.

Naamborden

Een ander voorbeeld zien we bij de timmerafdeling, waar het onderstel van een antiek kanon gerestaureerd wordt. Gerssen: "Voor een vakman zijn dit soort klussen natuurlijk smullen. Of je nu een kast timmert van multiplex of je restaureert het onderstel van een kanon, dat maakt nogal een verschil."

Moderne scheepswerf

De afdeling KBW is het best vergelijkbaar met een moderne scheepswerf. Bij het onderhoud van de schepen wordt veelal gewerkt met kwaliteitsnormen (Lloyds) die gelden voor de internationaal scheepvaartsector. Toch zijn er verschillen. Henk Gerssen legt uit: "Het gebruik van onze schepen is natuurlijk niet helemaal standaard. Wij moeten voorbereid zijn op situaties die in de koopvaardij niet voorkomen. Dat betekent dat ons werk soms zwaarder genormeerd wordt."

Hij schetst nog een verschil: "Anders dan een scheepswerf in de burgermaatschappij, hebben wij geen commercieel belang. De focus ligt daarmee vooral op de kwaliteit van het werk. Overigens is de tijdsdruk bij ons niet minder groot."

Overigens is de afdeling KBW alleen verantwoordelijk voor de maritieme delen van de schepen. De militaire onderdelen (bewapening, radar, communicatieapparatuur) wordt in een andere afdeling onderhouden.

Arbeidsomstandigheden

Bij het onderhoud van de schepen is veel aandacht voor goede arbeidsomstandigheden. Motoren worden niet in de machinekamer onderhouden, maar compleet uit het schip getakeld, waarna ze op een prettige werkhoogte gereviseerd worden.

Groene Draeck

In de loods werd ook gewerkt aan een niet-militair vaartuig: de 'Groene Draeck', het jacht van Prinses Beatrix. Henk Gerssen legt uit: "Toen koningin Beatrix destijds dit jacht kreeg aangeboden door het Nederlandse volk, heeft de Koninklijke Marine aangeboden om het onderhoud te verzorgen. Dat doen we dus nog steeds." 

Maatschappelijke rol

Bij de Koninklijke Marine worden constant vaklieden begeleid tijdens hun opleiding. Bij de keuze voor de opleidingsrichting die de leerlingen volgen, wordt niet alleen gekeken naar de behoefte van de Marine, maar ook naar de vraag in de lokale arbeidsmarkt in de Noordkop. Gerssen: "Op die manier geven we als overheidsbedrijf mede invulling aan de maatschappelijke rol die we vervullen".

 

Isolatiemateriaal

Isolatiemateriaal op maat gemaakt

Goudhoek

"De Goudhoek"

Helmstok

Helmstok van "De Groene Draeck"

Beschilderen

Wapens beschilderen

Roeispanen

Roeispanen op maat gemaakt

Onderstel kanon

Renovatie van een kanon onderstel

Landingsvaartuig

Landingsvaartuig met de motoren er achter

Groene Draeck

De Groene Draeck

Onderzeeboot

Onderzeeboot op de kade